ជំនួបកំពូលអេលីហ្សេ៖« គ្មានយុត្តិធម៌ គឺគ្មានសន្តិភាព និងសន្តិសុខនៅទ្វីបអាហ្រ្វិក »

ជំនួបកំពូលអេលីហ្សេស្តីពីសន្តិភាព និងសន្តិសុខក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិកត្រូវបានរៀបចំពីថ្ងៃទី៦ ដល់ថ្ងៃទី៧ ធ្នូក្នុងទីក្រុងប៉ារីស។ ក្រៅពីប្រធានបទ សន្តិភាព និងសន្តិសុខដែលលោកប្រធានាធិបតីបារំាងហ្រ្វង់ស្វ័រ ហូឡង់លើកយកទៅជជែកជាមួយប្រមុខរដ្ឋអាហ្រ្វិក ក៏នៅមានប្រធានបទសំខាន់មួយដែល

គ្រប់គ្នាមិនអាចមើលរំលងបានទេ នោះគឺយុតិ្តធម៌ ព្រោះថា បើគ្មានយុត្តិធម៌ នោះក៏គ្មានសន្តិភាព និងសន្តិសុខនៅទ្វីបអាហ្រ្វិកដែរ។ជាមួយនឹងសកម្មភាពយោធា និងការទូតរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសម៉ាលីនារយៈពេលចុងក្រោយនេះ ប្រទេសបារំាងបាននិងកំពុងរកឃើញឡើងវិញបន្តិចម្តងៗនូវដានជើងរបស់ខ្លួនក្នុងនាមជាអតីតមហាអំណាចអាណានិគមនៅក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិក។ កាលពីជំនួបកំពូលសហភាពអាហ្រ្វិកក្នុងខែឧសភាកន្លងទៅថ្មីៗនេះ លោកហ្រ្វង់ស្វ័រ ហូឡង់ គឺជាប្រធានាធិបតីអឺរ៉ុបតែម្នាក់គត់ដែលបានចូលរួមជាអធិបតីនៅក្នុងជំនួបកំពូលនោះ។ កាលណោះ លោកហ្រ្វង់ស្វ័រ ហូឡង់ បានឆ្លៀតឱកាសប្រើឥទ្ធិពលការទូតរបស់បារំាងដើម្បីអញ្ជើញប្រទេសអាហ្រ្វិកឲ្យចូលរួមនៅក្នុងជំនួបកំពូលអេលីហ្សេស្តីពីសន្តិភាព និងសន្តិសុខក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិកនាទីក្រុងប៉ារីសនាពេលនេះ។

ម្យ៉ាងទៀត ជម្រើសប្រធានបទ « សន្តិសុខ និងសន្តិភាព » គឺជាជម្រើសមួយដែលទីក្រុងប៉ារីសបានសំរិតសំរំាងជាទីបំផុត ព្រោះថា វាជាជម្រើសមួយត្រឹមត្រូវចំពេលដែលស្ថានភាពទូទៅនៅទ្វីបអាហ្រ្វិកកំពុងស្គាល់ភាពរំជើបរំជួលខ្លំាង។ តែបន្តិចម្តងៗ ប៉ារីសបានដាក់បញ្ចូលប្រធានបទផ្សេងទៀត ចាប់ពីបញ្ហាអាកាសធាតុ រហូតដល់បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច។ សេដ្ឋកិច្ចដែលបារំាងហាក់ដូចជាបានភ្ញាក់ខ្លួនចង់ដណ្តើមមកវិញនូវទីផ្សារអាហ្រ្វិកដែលខ្លួនបានទុកចោល មិនខ្ចីរវីរវល់ប៉ុន្មានទេ។ អ៊ីចឹងហើយបានជានៅក្នុងពិធីបិទបញ្ចប់វេទិការសេដ្ឋកិច្ចកាលពីថ្ងៃពុធ ទី៤ ធ្នូ លោកហ្រ្វង់ស្វ័រ ហូឡង់បានថ្លែងយ៉ាងច្បាស់ៗថា បារំាងត្រូវការអ្នកវិនិយោគមកពីទ្វីបអាហ្រ្វិក ព្រមទំាងសន្យាបង្កើនការដោះដូរសេដ្ឋកិច្ចទ្វេដងរវាងបារំាង និងអាហ្រ្វិកក្នុងរយៈពេល ៥ឆ្នំាខាងមុខ។

វាពិតជាមិនចម្លែកទេដែលបារំាងបានភ្ញាក់ខ្លួននៅពេលនេះ ព្រោះថា ទីផ្សារអាហ្រ្វិកបាននិងកំពុងឱបក្រសោបយកបន្តិចម្តងៗពីប្រទេសផ្សេង ដូចយ៉ាងប្រេស៊ីល និងចិន។ ជាក់ស្តែងក្នុងចន្លោះឆ្នំា ២០០០ និង ២០១១ ចំណែកទីផ្សារបារំាងនៅអាហ្រ្វិកបានធ្លាក់ចុះពី ១០,១% មកនៅត្រឹមតែ ៤,៧%ប៉ុណ្ណោះ។ រីឯចំណែកទីផ្សារចិននៅអាហ្រ្វិកវិញបានកើនចំនួន ១៦%។ ក្នុងរយៈពេល ២០ឆ្នំា ចំណែកទីផ្សារបារំាងនៅក្នុងប្រទេសអាហ្រ្វិកមួយចំនួនប្រើប្រាស់ភាសាបារំាងបានបាត់បង់រហូតដល់ទៅពាក់កណ្តាលឯណោះ។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៅប្រទេសកូដឌីវ័រ ចំណែកទីផ្សារបារំាងបានធ្លាក់ពី ៣១% មកនៅត្រឹម ១៣% នៅកាមេរ៉ូនពី ៣៦% មកនៅត្រឹមតែ ១៤%។ ទន្ទឹមគ្នានេះ អាហ្រ្វិកបានស្គាល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាមធ្យម ៥% ក្នុងរយៈពេល ១០ឆ្នំាចុងក្រោយនេះ។ តើវាល្មមដល់ពេលដែលបារំាងត្រូវភ្ញាក់ខ្លួនហើយ ឬ?

ពិតណាស់ថា ក្នុងនាមជាអតីតមហាអំណាចអាណានិគមក្នុងតំបន់ បារំាងមិនអាចសំឡឹងឃើញតែប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដូចចិនតែមួយមុខប៉ុណ្ណោះទេ។ បារំាងពិតជាត្រូវការអាហ្រ្វិកដើម្បីប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនដោយមិនអាចចៀសផុត តែចូរកុំភ្លេចថា អាហ្រ្វិកក៏នៅតែត្រូវការអតីតចៅហ្វាយក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួនដែរ។ ត្រង់ចំណុចនេះ អាហ្រ្វិកដឹងខ្លួនឯងរួចជាស្រេចថា មានតែបារំាងទេដែលខ្លួនអាចពឹងបាន។ រីឯបារំាងវិញក៏ពិបាកនឹងឆ្លើយទេដែរ។ តែលោកប្រធានាធិបតីបារំាងហ្រ្វង់ស្វ័រ ហូឡង់បាននិយាយរួចជាស្រេចថា ទំនាក់ទំនងនៅលើគ្រប់វិស័យរវាងបារំាង និងអាហ្រិ្វក ជាទំនាក់ទំនងមានទៅ មានមក។

ជំនួបកំពូលអេលីហ្សេស្តីពីសន្តិភាព និងសន្តិសុខក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិកត្រូវបានធ្វើឡើង ចំពេលដែលប្រទេសអាហ្រ្វិកមួយចំនួនកំពុងជួបប្រទះនឹងភាពវឹកវរយ៉ាងខ្លំាង។ ប្រទេសអាហ្រ្វិកកណ្តាលកំពុងស្ថិតមាត់ជ្រោះនៃគ្រោះប្រល័យពូជសាសន៍។ ប្រទេសម៉ាលីកំពុងទទួលការគំរាមកំហែងភេរវកម្មជាប់ជាប្រចំា។ ប្រទេសលីប៊ីដែលក្រុមស្វាយត្រានបានបង្កើតច្បាប់សម្រាប់ខ្លួន ដោយមិនគោរពរដ្ឋអំណាច។ ទំាងនេះ ដោយមិនភ្លេចប្រទេសកូដឌីវ័រដែលស្ថានការណ៍នៅផុយស្រួយខ្លំាងណាស់។ នៅក្នុងប្រទេសដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ បារំាងបានស្ថិតនៅខ្សែបន្ទាត់ទីមួយដើម្បីជួយដោះស្រាយ។ ក៏ប៉ុន្តែ មានការលើកឡើងអំពីប្រសិទ្ធិភាពនៃបទអន្តរាគមន៍របស់បារំាងដែលអ្នកខ្លះយល់ថា មានប្រសិទ្ធិភាពតែរយៈពេលខ្លី។ ជាក់ស្តែងអន្តរាគមន៍យោធានៅក្នុងប្រទេសម៉ាលីដែលគ្រប់គ្នាមានការសោកស្តាយថា បារំាងបានធ្វើដោយតក់ក្រហល់ខ្លំាងពេក។

ដូច្នេះ ជំនួបកំពូលអេលីហ្សេពេលនេះអាចជាវេទិការមួយដើម្បីពិចារណារិះរកមធ្យោបាយដើម្បីធានាសន្តិភាព និងស្ថិរភាពយូរអង្វែង។ តែដើម្បីអាចធ្វើដូចនេះបាន លុះត្រាតែប្រទេសពាក់ព័ន្ធគោរពនូវលក្ខខណ្ឌមួយចំនួន ទី១ ប្រទេសត្រូវតែមាននិតិរដ្ឋត្រឹមត្រូវ ទី២ រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែប្រយុទ្ធប្រឆំាងនឹងនិទណ្ឌភាព និងទី៣ រដ្ឋាភិបាលមិនត្រូវលូកដៃក្នុងរឿងតុលាការទេ។ ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍ទូទៅបានយល់ឃើញថា តុលាការ គឺជារឿងសំខាន់ជាងគេ ព្រោះថា គ្មានការស៊ើបអង្កេត និងគ្មានតុលាការ គឺមិនអាចរកយុត្តិធម៌ឲ្យជនរងគ្រោះ និងពិតជាមិនអាចរារំាងពួកគេមិនឲ្យសងសឹកវិញបានឡើយ។ គ្មានតុលាការ ក៏គ្មាននិតិរដ្ឋដែរ។

ចំពោះក្រុមមនុស្សដែលប្រព្រឹត្តិឧក្រិដ្ឋកម្មសង្រ្គាម ឬមួយក៏ឧក្រិដ្ឋកម្មមនុស្សជាតិ និទណ្ឌភាពរឹតតែជួយលើកទឹកចិត្តឲ្យពួកគេបន្តប្រព្រឹត្តិបទល្មើសកាន់តែសាហាវដើម្បីពង្រីក និងពង្រឹងអំណាចផ្តាច់ការថែមទៀត។ ដូច្នេះ ជំនួបកំពូលបារំាង អាហ្រ្វិកពេលនេះ ពិតជាឱកាសមួយដែលថ្នាក់ដឹកនំាត្រូវតែបង្ហាញពីជំហរគំាទ្ររបស់ខ្លួនចំពោះតុលាការ និងនិតិរដ្ឋ៕